“Was De Massamoordenaar Van Las Vegas Een Blauw Konijn”? (‘Onderscheid’ Met Sjoerd de Jong, Ombudsmens NRC)

, , Comments Off on “Was De Massamoordenaar Van Las Vegas Een Blauw Konijn”? (‘Onderscheid’ Met Sjoerd de Jong, Ombudsmens NRC)

Ik kwam dit gisteren al tegen.

Ik had echter te weinig tijd.

Sjoerd de Jong is de Ombudsmanmens van het NRC. Hij is een soort Minister van Informatie. Het NRC beschouwt zichzelf als een volwaardige, zelfs toonaangevende speler in the war on language. Dat levert een hele rits artikelen en columns op waar je schuimbekkend gek van wordt. Sommige van die artikelen leiden dan tot schreeuwende en gillende reacties van lezers, weer andere van die artikelen leiden tot #ophef ergens online. Eens per zoveel tijd wordt Sjoerd dan afgestoft en mag hij een leuk “stukje” schrijven over het taalgebruik van de media, over de manier waarop “de media” een bepaald gevoelig topic hebben behandeld.

Sjoerd’s columns zijn veelal niet doorheen te komen. Hij moet namelijk veelal het onverdedigbare verdedigen. Z’n columns zijn tevens – per definitie – self serving: “de krant” doet het namelijk altijd goed, vaak zelfs geweldig. En dat geldt voor de eigenlijke coverage (het brengen van al dat objectieve “nieuws”) en voor het taalgebruik van “de media” in het algemeen en “de krant” in het bijzonder. Ik heb soms wel medelijden met Sjoerd. Nadat de Deugridders aan het Rokin weer eens wild om zich heen hebben geslagen in the culture war, mag Sjoerd dan komen opdraven om het recht te breien danwel uit te leggen. Hij is een soort Spuit 11 Spin Doctor. Als alles al gezegd, geschreven en gehashtagt is, komt Sjoerd ons belerend en beschouwend toespreken.

Zo heb ik van Sjoerd geleerd dat alleen Youp van ‘t Hek het woordje “kut” mag gebruiken in een column.

Status Aparte (Met De Ombudsman Van Het NRC En Youp van ‘t Hek)

En ik heb geleerd dat “vrouwenvoetbal” net zoiets is als “islamitisch terrorisme”.

(Beide zijn combinaties van woorden die “de krant” graag vermijdt red.)

“‘Vrouwenvoetbal’ Is Net Zoiets Als ‘Islamitisch Terrorisme’” (Met Sjoerd de Jong, Ombudsmens NRC)

Vandaag wordt – opnieuw – wonderschoon.

Leest u even mee?

mass-shooting

NRC: Was de massamoordenaar van Las Vegas een terrorist?

Ik maak bezwaar tegen het woordje “van” Las Vegas, Sjoerd.

Er was een massamoordenaar “in” Las Vegas, sure, maar “van” Las Vegas is net alsof ie in Las Vegas woonde en hij woonde 100km verderop.

Over Las Vegas las ik bij NRC de volgende termen: „schietpartij”, „bloedbad”, „slagveld”, „aanval”, „massale schietpartij” (een vertaling van het Amerikaanse mass shooting). Andere kranten gebruikten die ook, alleen het AD begon een stuk met „Wéér een aanslag in de VS.’’ Ook op het liveblog van NRC viel die laatste term „aanslag”. Verdedigbaar misschien, voor een doelbewuste moordpartij. Toch zou ik het woord mijden, omdat „aanslag” en „terreuraanslag” al bijna synoniem zijn geworden.

Anne Fleur Dekker wist het zeker: Het was een witte terrorist en alle witte mensen moeten nu Las Vegas veroordelen en er afstand van nemen.

Maar was dit niet ook ‘gewoon’ – sic – terreur of terrorisme? Wanneer is een pleger van geweld een „terrorist”?

De definitie van terrorisme is vrij helder, Sjoerd.

Weet je hoe ehm… Google werkt?

terrorism-def

Terrorisme is het gebruik van geweld of dreigen met geweld om politieke, economische of religieuze doelen te bereiken.

Economisch en religieus is inmiddels verwijderd, want Google is helemaal policor gegaan.

In dit stadium weten we niet of de dader in Las Vegas enige politieke doelen nastreefde.

Laten we hopen van niet want er zijn flink wat foto’s van hem online te vinden waar ie met zo’n Pussy Hat op aan het demonstreren is tegen Trump.

Dat zou hem dan een Democratische of “linkse” terrorist maken.

Dat wil Anne Fleur meteen een stille mars voor hem houden.

Op Amerikaanse sites en elders klonk al snel opnieuw de roep de daad – een bloedbad met 59 willekeurige doden – als zodanig te benoemen. Maar vooralsnog houden de media daar het op een mass shooting, in de ‘traditie’ van het bloedbad op de Columbine High School in Colorado (1999), waar twee jongens dertien scholieren en docenten doodschoten, gedreven door een giftige mix van frustratie en popcultuurnihilisme.

Welke sites?

Want volgens mij kwam die oproep vooral van Deugridder media sites, Sjoerd.

Direct na de schietpartij had CNN dan ook niet allemaal anti terror specialisten aan tafel, maar law enforcement specialisten met enige (self proclaimed) kennis van mass shootings.

Die komen in zwaargewapend Amerika veelvuldig voor.

En meestal zonder popcultuurnihilisme, Sjoerd.

Probleem: het begrip ‘terrorisme’ is sterk politiek en ideologisch beladen, zeker na 11 september 2001. Geen wonder dus dat het dringen is op de markt van gelijke monniken en kappen: de ene massamoordenaar een terrorist noemen, dan de ander ook, in een wrang soort distributieve rechtvaardigheid.

Zolang het maar niet “Islamitisch” terrorisme genoemd wordt. Dan zijn het ineens “extremisten” zonder geloof.

Of “psychische problemen”.

Veel internationale media zijn de termen daarom gaan mijden. De BBC en Reuters willen „terrorisme” of „terrorist” volgens hun richtlijnen alleen nog in citaten gebruiken. In eigen tekst geven ze de voorkeur aan concretere beschrijvende termen als „bomaanslag”, „schutter”, „kaper” of „militant”.

“Een schutter schoot mensen neer” is namelijk meer “concreet” en “beschrijvend” dan: de zoveelste geflipte Moslim Jihadi schoot een heel stel mensen neer.

Dat lijkt op zichzelf verstandig, maar ik zie geen reden „terrorisme” of „terrorist’’ niet te gebruiken – het hangt er van af of er een journalistiek bruikbare definitie van te geven is, ook al is geen enkele definitie perfect of onbetwistbaar.

De definitie die ik net gaf (niet de gekuiste van Google) wordt gehanteerd door het Pentagon en is een onderdeel van US Army training manuals.

Het gebruik van geweld, of dreigen met geweld, voor politieke, economische of religieuze doeleinden.

Een journalistieke definitie van terrorisme stelt andere eisen. Daarbij gaat het niet om een filosofisch of juridisch sluitend geheel, maar om criteria op grond waarvan een krant of site een heldere en consequente beschrijving kan geven van daden en daders die verschillen van ‘normaal’ geweld. Op de NRC-redactie is dat besproken en dat heeft geleid tot een werkdefinitie, die aan het Stijlboek van de krant is toegevoegd. Het moet bij terrorisme volgens die definitie gaan om een „geweldsdaad” tegen (willekeurige of concrete) personen door particulieren, groepen of organisaties, met het doel angst te zaaien onder (een deel van) de bevolking of/en een beleidswijziging af te dwingen bij een bedrijf of overheid”.

Die laatste is erg leuk. Als jij dus eieren gooit naar de voordeur van Dell omdat ze onafbreekbaar plastic in hun laptops gebruiken?

Dan ben jij een terrorist.

Het gooien van eieren is geweld, die knallen kapot tegen deuren, ramen, mensen etc.

En je wilt “een beleidswijziging” afdwingen bij Dell, namelijk gebruik eens biodegradable plastics in je laptops, ja!

Als jij een leuke rap opneemt in het Kalifaat waarin je rapt dat je onze hoofden komt afhakken en onze vrouwen komt vermoorden?

Dan ben jij geen terrorist.

Je bent aan het rappen, da’s niet gewelddadig.

En je bent in het Kalifaat om Islam te verdedigen en mensen te helpen en zo, je wilt geen enkele vorm van “beleidswijziging”.

De “werkdefinitie” van het NRC is reuze handig!

De definitie die ik net gebruikte wordt tevens gebruikt door de VN in hun veroordelingen en resoluties over terrorisme en asymetric warfare.

Waarom wil het NRC de internationale, reeds decennialang geaccepteerde definitie niet gebruiken?

Een ruime definitie, waar ook geweld van staten onder kan vallen (zoals bij „terreurbombardementen” in een oorlog). Het belangrijkste lijkt mij het besef dat terrorisme een middel is, en wel een dat niet is voorbehouden aan één bepaalde groep of beweging.

Goed zo, Sjoerd!

Als je namelijk vooral Islamitisch terrorisme om je heen ziet, al jarenlang, is het superbelangrijk om er vooral op te hameren dat iedereen “terrorisme” gebruikt “als middel”, ook als je dat niet op CNN ziet die avond. Het is namelijk nuttig en zinvol om je te richten op hypothetische gebeurtenissen die geen raakvlakken hebben met de echte gebeurtenissen, namelijk dat Islamitische terrorisme.

Valt de moordenaar van Las Vegas eronder? Inmiddels is van alles bekend over zijn achtergrond, maar nog vrijwel niets over een motief. Voor NRC is dat reden om niet te spreken van een „terreuraanslag”. De hoofdredactie liet dat maandag al, in een eerste uitleg, weten op het liveblog van nrc.nl over de schietpartij (Waarom NRC van een schietpartij spreekt en niet van een terreuraanslag, 2 oktober, 16.40 uur).

Ja ik las het, het stond direct onder: Waarom het NRC donderdag geen broodje hete kip meer serveert in de kantine, maar groentesoep.

Maar de discussie staat niet stil. Voor sommige commentatoren doet het motief er als criterium niet toe. Een aanval met zulke zware wapens op een massa onschuldigen, in een land waar wapenbezit geldt als een recht, is „per definitie een politieke daad”, schrijft bijvoorbeeld verslaggever Nicky Woolf in het Britse tijdschrift New Statesman, hoezeer de wapenlobby de zaak ook uit eigenbelang probeert te depolitiseren. „Motief en betekenis zijn niet uit elkaar te houden”, vindt Woolf.

Amerika is een geflipt land. Iedere gek kan in no time een heftig wapen aanschaffen. Verwarde mensen met wapens richten nu eenmaal meer schade aan dan verwarde mensen zonder wapens. Tenzij het Moslims zijn die een wit busje hebben gehuurd. Dan kunnen ze zelfs meer schade aanrichten dan iemand met een machinegeweer, zoals bijvoorbeeld in #Nice.

En dan komt het.

Anderen wijzen op een dubbele moraal bij de media: islamitische daders zijn in een oogwenk terroristen, blanke mannen als Paddock heten verwarde geesten of lone wolves, die zonder ideologie handelden. Ze worden „gehumaniseerd”, hun daad gepsychologiseerd. Kortom, hun white privilege betaalt zich zelfs na de dood nog uit.

Het is te geestig.

Het tegenovergestelde is namelijk waar: Iedere Islamitische terreuraanslag, compleet met Allahu Akhbar gillende Moslims met messen en bijlen, compleet met ISIS vlag op hun zolderkamer heeft namelijk altijd hetzelfde resultaat: Islam heeft NIETS met terrorisme te maken. Islam is een religie van vrede. De daders zijn vervolgens “extremisten” of “geradicaliseerd” zonder die leuke Islam te noemen. Daarna krijgen we dan handenwringen met teksten als doodgewone jongens, nare echtscheiding, schulden, psychologische problemen en vooral leuke fotootjes van de daders die – gek genoeg – altijd heul errug Moslim zijn.

Daarna begint dan steevast de DiversiteitsParade. Our love is stronger than their hate. We are united. En dan kaarsjes branden, Let it be zingen, stoepkrijten, hashtaggen en vooral onze tolerante en inclusieve samenleving bejubelen. Daarnaast krijg je als vaste prik een leuk artikel, een leuke anecdote over een hele leuke Moslim die direct na die aanslag iemand een zakdoek gaf, of z’n telefoon leende of gratis koffie verstrekte. Zie je wel? Moslims zijn hartstikke leuk!

Dat lijkt me te stellig. Inderdaad, bij Anders Breivik was frappant dat rechtse columnisten die erop aandringen de woorden van islamitische terroristen letterlijk te nemen, er als de kippen bij waren om hem af te doen als een eenzame psychopaat. Maar in veel media, ook in NRC, is Breivik een „terrorist” genoemd – en terecht. Ook het idee dat blanke daders in tegenstelling tot anderen ‘vermenselijkt’ worden, lijkt me een overdrijving. Ook in portretten van islamitische daders is een terugkerend refrein dat het jongens waren waar niemand ooit iets aan merkte, en worden verklaringen gezocht in hun persoonlijke omstandigheden.

We weten het Sjoerd en we worden er allemaal zo vreselijk moe van.

Is ideologisch geweld altijd scherp te scheiden van pure moordlust? Nee, „schieten is hetzelfde als neuken”, moet RAF-terrorist Andreas Baader ooit hebben uitgeroepen. Overlap tussen ideologische motieven en moordlust kan er dus zeker zijn, al zien we dat niet graag onder ogen, omdat we liever een rationele verklaring willen, met een helder onderscheid tussen wij en zij.

Als Andreas Baader, dagelijks dronken en uit z’n plaat aan de LSD dat ooit heeft “uitgeroepen” (en echt zeker is dat niet) dan is het “zeker” dat er een “overlap tussen motieven en moordlust kan zijn”.

Dat klinkt allemaal vrij wetenschappelijk en meetbaar, Sjoerd.

Daar kun je mee naar de rechtbank!

Maar dat het motief er niet toe doet, omdat een dergelijke gewelddaad altijd politiek is, is een reuzenstap te ver. Dat opent de deur naar ongebreidelde kwalificatie van geweld als terreur en ideologisering van alle geweldplegers.

Heel goed, Sjoerd!

En laten we eerlijk zijn? Al die beveligingsmaatregelen rondom het Anne Frank Huis? Die zijn er ook voor zakkenrollers en vermiste, gevallen en huilende kinderen en af en toe een bejaarde die onwel wordt wachtend in die lange rij. Al die maatregelen zijn heus niet alleen voor terrorisme. Het Anne Frank Huis maakt veel meer geweld mee van flauwvallende bejaarden en huilende kinderen dan van “terroristen”.

Het is beter om precies te blijven, en daar hoort ook onderscheid bij tussen enerzijds individuen die uit moordlust naar blind geweld grijpen, en anderzijds ideologische, politieke of religieuze bewegingen die zich willens en wetens van het middel terreur bedienen of individuen daartoe aanzetten.

You think?

(Dank u wel Spuit 11).

Dat maakt dit bloedbad niet minder tot een bloedbad.

Ik vind “bloedbad” slecht gekozen, Sjoerd. Ik denk dan direct aan een vent die z’n polsen heeft doorgesneden in bad. Dat wordt een echt “bloedbad”, helemaal rood. Er zijn natuurlijk afschuwelijk veel doden en gewonden, maar of al hun bloed een heel bad zou vullen weten we niet. In de meer dure hotelkamers in Las Vegas heb je bovendien hele grote baden. Je zou dan al hun bloed moeten opdweilen en die dweilen dan uitknijpen in een bad. Als je dat inderdaad helemaal vol krijgt kun je spreken van een “bloedbad”, want dan zit inderdaad het hele bad vol met bloed. In Amerika spelen victim’s rights echter een veel grote rol dan hier in Nederland dus de politie krijgt dat nooit voor elkaar. Je kunt domweg niet voorstellen om al dat bloed van de slachtoffers te gaan opdweilen om er een bad mee te vullen.

Zullen we het gewoon een mass shooting noemen, Sjoerd?

Dan weet iedereen waar het over gaat, goed?

Volgende week komt het NRC Sjoerd met een nog belangrijkere column:

Was de massamoordenaar van Las Vegas een blauw konijn?

Share