Vooral Niet Pinnig Afrekenen (Met Marike Stellinga)

, , Leave a comment

Hoe werkt die overheid van ons eigenlijk?

Nou, “beleid” wordt ergens in een achterkamertje bedacht, door mensen wiens namen wij veelal niet weten. Daarna volgt in een andere achterkamer een soort handjeklap en vervolgens wordt er “budget” aan dat “beleid” gekoppeld. Daarna wordt er een hele reeks baantjes verdeeld aan bestuurders in weer een andere achterkamer. Die bestuurders gaan dan vervolgens dat “beleid” uitvoeren. Onder die bestuurders werken dan ambtenaren die (zo af en toe) daadwerkelijk met die burgers te maken krijgen.

Klinkt goed?

Gekdkraan

NRC: Krijgen burgers waar voor hun geld?

Marike Stellinga begint meteen als een krankzinnige.

(Maar ziet dat gelukkig ook in red.)

Ik weet wel dat het land besturen een grootse en meeslepende bezigheid is. Logisch, je bent politicus en je wilt wat. De noden lenigen, de problemen oplossen, de economie helpen, het klimaat redden, het onderwijs weer voor iedereen maken, de zorg weer menselijk, de ondernemer weer vrij, de werknemer weer beschermd, de natuur weer mooi, het vlees weer eerlijk. Afijn, ik sla een beetje door, u begrijpt wat ik bedoel.

Ja Marike… sla niet zo door.

Het klimaat redden?
Het onderwijs weer voor iedereen maken?
De zorg weer menselijk?

En wat bedoel je met weer“?

“Weer” als in: opnieuw? (Dus de zorg is nu menselijk en volgend jaar is de zorg dus ook weer menselijk?)

Of “weer” als in: omdat het nu niet zo is? (Dus het onderwijs is nu niet van iedereen maar dat gaan we wel weer doen?)

Denk je echt dat politici zich met dit soort vraagstukken bezighouden?

Natuurlijk niet.

Die zijn bezig met de media poppenkast… hun soundbites.

Onderwijs… wordt… net als zorg – gek genoeg – al jarenlang…. duurder en meer exclusief.

Klaarblijkelijk bereiken die politici precies het tegenovergestelde van wat ze zoal willen.

Waarom denkt Marike dat ze die dingen willen?

Omdat Marike de lulkoek van politici daadwerkelijk gelooft.

Dus als Bush zegt dat ie “vrede” en “democratie” komt brengen in het Midden-Oosten?

Dan gelooft Marike dat.

Als je echter gaat kijken naar daden en de gevolgen van die daden?

Dan zul je zien dat men geregeld het tegenovergestelde bereikt van wat de zogenaamde doelen zijn.

Marike is een econoom, dus die kan heel goed rekenen.

Ik heb niks tegen groots en meeslepend, maar ik hou ongelooflijk veel van de zeurderige boekhoudersvraag: wat is er precies van dat groots en meeslepend besturen terecht gekomen? En daarom hou ik van de Rekenkamer en van de Haagse traditie Woensdag Gehaktdag, waarop de Rekenkamer de uitgaven en het beleid van de overheid doorlicht. Niet om onze politieke bestuurders pinnig te gaan zitten afrekenen, maar om ervan te leren. Want als je weet welk beleid wel en niet werkt, worden wij daar allemaal beter van.

Let op: we gaan niet pinnig afrekenen.

Anders zou Marike die politici en bestuurders namelijk ter verantwoording roepen en dat doen behoorlijke journalisten niet.

De overheid in Nederland gaf het immense bedrag van 223,5 miljard euro uit in 2016 en in het jaar daarvoor 231,7 miljard euro. Of die uitgaven nuttig zijn besteed, is toch een zeer wezenlijke vraag?

Nu ik van te voren ben gewaarschuwd dat we niet gaan afrekenen vind ik dat inderdaad een prima vraag.

En daar begint toch wel de frustratie. Want de Rekenkamer maakt elke Gehaktdag weer onvermoeibaar hetzelfde punt, afgelopen woensdag aldus geformuleerd: „Maar het meest opvallende anno 2017 is de beperkte informatie over de effectiviteit van beleid. Dat geldt voor vrijwel alle departementen en hun beleidsterreinen. Wat zijn nu de échte maatschappelijke resultaten voor burgers en bedrijven? Krijgen burgers waar voor hun geld? Het blijkt nog steeds erg moeilijk daarover uitspraken te doen. Dat opent de weg naar zowel ongefundeerde kritiek als niet-onderbouwde verdediging van keuzes, kortom ‘fact-free politics’.”

Holy. Fuck.

Geen metrics over effectiviteit?

Vrijwel alle departementen?

Alle beleidsterreinen?

Stel je eens voor dat een pharmacoloog dat zegt.

Nou dit is een medicijn en het doet ongeveer dit en dat, maar eh… we hebben geen data over de effectiviteit.

De Rekenkamer gaf woensdag twee aansprekende voorbeelden van beleid waarover het in het duister tast. Allereerst passend onderwijs, oftewel de extra ondersteuning van kinderen met bijvoorbeeld leer- en gedragsproblemen. De overheid geeft er 2,4 miljard euro per jaar aan uit, maar of het bij de juiste kinderen terechtkomt? Of het helpt? De Rekenkamer weet het niet, de overheid dus ook niet. Terwijl de Tweede Kamer specifiek heeft gevraagd daar zicht op te houden.

Nog. Eens. Holy. Fuck.

Kinderen in het passend onderwijs?

De meest kwetsbare groep inwoners?

En we hebben geen metrics over de effectiviteit van hetgeen we pretenderen voor die kinderen te doen?

We bouwen een huis, maar we weten niet of de fundering gaat instorten en we weten ook al niet of het dak naar beneden komt, maar we bouwen het wel?

Gelukkig heeft Marike uitgelegd dat we niet (pinnig red.) gaan afrekenen.

Anders moet ze straks allemaal nare kritiek op die bestuurders hebben en dat is natuurlijk niet de bedoeling.

Ander voorbeeld van de Rekenkamer deze week: de sectorplannen voor de zorg. Met die sectorplannen wil de overheid zorgmedewerkers aan (ander) werk helpen. Of de 100 miljoen euro die de overheid er maximaal aan besteedt daarin slaagt? „Onduidelijk,” zegt de Rekenkamer. De gegevens die er wel zijn lijken erop te wijzen dat de resultaten „ver achterblijven” bij de doelstelling.

Waarom hebben die zorgmedewerkers ander werk nodig dan?

Oh, vanwege allerlei bezuinigingen en de verdere uitholling van onze sociale democratie.

Die mensen zijn de lul, dus we gooien er 100 miljoen tegenaan.

En tja, het is helaas onduidelijk of dat enig effect heeft.

Dat soort dingen gebeuren gewoon.

Onze dijk lekt en is aan vervanging toe. Anders staat straks ons hele dorp onder water. We hebben een bedrag geld uitgetrokken voor herstelwerkzaamheden aan die dijk. Maar ja, we hebben geen idee wat er gebeurt en of dat werkt. We vinden het gewoon leuk om geld uit te geven aan die dijk. En tja, als we straks toch jammerlijk verdrinken, of ons huis kwijt zijn, dan is dat nu eenmaal zo.

Dit voorbeeld is een klassieker onder economen.

Welk voorbeeld?

Dat van die speciaal-onderwijs kids of dat van die zorgmedewerkers?

Die zouden ontzettend graag die voortdurende help-werkloze-mensen-aan-een baan-plannen echt doorlichten. Door ermee te experimenteren als dokters doen: de ene groep krijgt de hulp wel, de andere groep niet. Niet alleen gebeurt dat nauwelijks, ik heb de indruk dat onze politieke bestuurders het vaak niet willen weten. Terwijl er een wereld mee te winnen is.

Nee Marike, als je “hulp” nodig hebt en bij een dokter komt?

Dan krijg je altijd “hulp”.

Dat noem je de “wettelijke zorgplicht”.

Wat jij bedoelt is experimenteren zoals in een laboratorium gebeurt met ratten en muizen.

Nod Yes Icon

Dus we meten de effectiviteit van hetgeen we doen niet.

En onze politieke bestuurders willen het niet weten.

Jammer dat je niet wilt afrekenen.

Brei jij er een zinloos einde aan, Mariek?

Ik voorspel u dat we de komende jaren miljarden gaan uitgeven aan het verduurzamen en groener maken van ons land en economie. Mag ik met klem verzoeken vooraf direct te bedenken hoe we gaan meten of al die miljarden dat doel die doelen dichterbij brengen?

Is dat verzoek aan mij gericht?

Dan sure ga je gang.

Ik ga je verzoek negeren.

We bellen.

Knap he?

Marike heeft net aangetoond (met bronnen) dat er niets, maar dan ook niets van enige effectiviteit van beleid en budget gemeten wordt. Ze stelt zelfs dat onze politieke bestuurders dat soort metrics helemaal niet willen hebben, ze willen het niet weten.

Maar omdat Marike niet (pinnig red.) wil afrekenen?

Maakt ze er gewoon een net (met klem red.) verzoek van.

Wat een durfal.

En ze weet de respons op dat verzoek al.

Namelijk:

No Fuck You

Marike?

Misschien kun je dat (met klem red.) verzoek op een post-it zetten?

En het dan heel passief agressief op iemands monitor plakken?

Dan moeten ze er wel naar kijken.

Je zou denken dat een econoom helemaal gek wordt zonder metrics.

Tenzij die econoom voor het NRC schrijft.

En ehm… Mariek? Dat “pinnig afrekenen”, dat geweldige proza, die glorieuze beeldspraak?

Als ik afreken?

Dan PIN ik meestal.
Ik heb zelden cash op zak.

Share