Contextueel Lijm Snuiven Met Trouw En Janneke Stegeman

, , Comments Off on Contextueel Lijm Snuiven Met Trouw En Janneke Stegeman

Holy Shit.

Je hebt gek.

En dan heb je schuimbekkend, knetter- en knettergek.

Ik kwam dit enige dagen geleden al tegen maar moest de hele tekst echt drie keer (3x) lezen.

Vanmorgen gaan we helemaal los van God.

No God Sign

Leest u even mee?

(Tip: zet je brein uit red.)

Trouw: ‘Witte Nederlanders zijn zich amper bewust van hun witte privileges’.

Theologie zit het leven dicht op de huid. Alle relevante levensvragen zijn theologische vragen. Dat is een brede omschrijving, maar ik vind dat je theologie niet te veel moet inperken.

God bestaat niet, kind.

Er is geen onzichtbaar wezen ergens in een onzichtbare hemel.

Als dat wel zo zou zijn krijgen we allerlei problemen.

Heet dat onzichtbare wezen Yahweh of heet dat wezen Allah?

Het beeld dat gelovigen en ongelovigen van theologie hebben is vaak beperkt en benauwend. Theologie gaat dan om kerk, kerkgeschiedenis en kerkleer. ‘Kun je dat ook theologisch verwoorden?’, vroeg iemand, toen ik iets had gezegd over liefde en verzet. Maar wat ik net had gezegd wás theologie, ook al had ik het niet over God, genade of kerk gehad. Letterlijk is theologie spreken over God, maar net zo vaak breng ik als theoloog God niet ter sprake.

“Liefde en verzet” = Theologie?

Lieve schat… niks… is Theologie.

Want God bestaat niet.

Theologie kan ook worden opgevat als de beschrijving van hoe mensen door de eeuwen heen over God hebben gesproken. Zo’n historische benadering blijft op een afstand. Voor mij is een theoloog nooit een neutrale buitenstaander. Theologie formuleert geen universele antwoorden op grote vragen. Pas in de negentiende eeuw werd religieuze waarheid steeds meer gedefinieerd als harde feitelijkheid, in plaats van als de vorming van een levenshouding. Dat was een reactie op het waarheidsbegrip van de moderne tijd. Religieuze waarheid werd vastomlijnd, een perkje met gras erom, erbuiten mag je niet.

Dat niet “erbuiten mogen” geldt (nog steeds) voor zo’n negentig (90) procent (%) van alle gelovigen.

Dat maakt religie zo eng.

Want God bestaat niet.

Voor mij is theologie de taal vinden voor wat het nu betekent, in mijn positie, om me te verbinden met de christelijke traditie. Dat levert beweeglijke theologie op, want contexten en vragen veranderen in dit gesprek met de traditie steeds. Ik zou zelfs zeggen dat verandering de enige constante is in de christelijke traditie. Traditie die steeds transformeert blijft leven.

Zucht.

Iedere nieuwe vis die we op de bodem van de oceaan ontdekken, ieder nieuw particle wat we uit een deeltjesversneller halen?

Dat is allemaal “bewijs” van hoe geweldig die God wel niet is.

Religieuze gekken hangen steeds meer dingen op aan die God…

… die niet bestaat.

Je kunt alleen werkelijk doorgeven wat je eerst jezelf hebt eigen gemaakt. In dat proces van toe-eigening verander je en de traditie verandert mee. Waarheid die er dik bovenop ligt, is saai en verstikkend. Het is er al, hoeft niet meer gevonden te worden en daagt niet uit. De traditie is wat mij betreft geen meetlat. Ik heb geen behoefte om Bijbel of traditie te redden, wel om te vernieuwen en relevant te houden. Het gaat mij om waarheid die voortkomt uit de werkelijkheid van je eigen leven. Deze waarheid is fysiek, niet in de eerste plaats intellectueel. Het is het soort waarheid die gelinkt is aan je eigen lichaam en die je op het spoor komt als je je verbindt of in verzet komt. Waarvoor je je eigen lichaam misschien zelfs op het spel durft te zetten, een waarheid die je aan den lijve voelt.

“Waarheid die voortkomt uit je eigen leven”?

“Waarheid die gelinkt is aan je eigen lichaam”?

Klinkt als een self help boek.

Zowel het Oude als het Nieuwe Testament verheerlijken slavernij.

Ga je die passages schrappen?

Geloven is gevaarlijk: het is kritisch op de bestaande orde, het is grensoverschrijdend en radicaal. Geloof functioneert op het niveau van het individu, en bindt mensen samen tot een groep. Dat maakt het een explosief en effectief middel in handen van volksmenners. Maar in het radicale en verbindende zit precies ook de waarde van geloof. Wie gelooft, wil de wereld anders: menselijker, gelijkwaardiger en rechtvaardiger.

Dat is totaal gelul, engel.

Verreweg de meeste mensen die “geloven” willen patriarchie, regressie, traditie, ongelijkheid en tucht.

Sommige mensen willen dingen opblazen, hoofden afhakken en kleine meisjes verkrachten.

En dat allemaal voor “geloof” in een God die niet bestaat.

Nawal Mustafa, juriste, Somalisch-Nederlandse en moslima zei in een lezing: ‘Voor mij is het persoonlijke altijd politiek. Mijn lichaam is niet van mij. Het is van degenen die me bekritiseren omdat ik zichtbaar islamitisch ben. […] De bepaaldheid van het niet-witte lichaam is cruciaal geweest in debatten over identiteit en burgerschap. […] Ik denk dat het tijd is om de blik te richten op het witte lichaam en zijn context.’

Volgens de Koran en de Hadith is haar lichaam inderdaad niet van haar. Het is een onderdeel van de familie-eer. Het is feitelijk het eigendom van haar vader tot die de juiste “partner” gevonden heeft. Na overdracht bruidsschat wordt haar lichaam dan het eigendom van haar “echtgenoot” (die veelal meer lichamen mag bezitten). Die waanzin heeft ertoe geleid dat vrouwen vrijwel geen rechten hebben binnen de Islam. Als je een blik werpt op de meest Islamitische landen (Iran, Pakistan, Afghanistan, Saudi Arabia) zie je dan ook middeleeuwse tuchtmaatregelen tegen vrouwen.

Daar gaan we echter niet “de blik” op richten.

We gaan “de blik richten op het witte lichaam en zijn context”….

… voor een God die niet bestaat.

Precies. Het is hoog tijd onze blik te richten op het witte lichaam, dat ons als zo neutraal voorkomt. Dat geldt zeker ook in de theologie. Als student theologie leerde ik over contextuele theologie en dat was altijd theologie van andere mensen: Latijns-Amerikaanse mensen, zwarte mensen, transmensen. De suggestie is dat zij een context hebben, en wij niet. Alleen feministische theologie ging ook over mij – maar toen ik studeerde, was de feministische theologie alweer naar de marge teruggedrongen.

Ik vind dat de woorden “context” en “contextuele” wel wat veelvuldig voorkomen in dit “artikel”.

Het begint (nu al) hinderlijk te worden.

En ik “geloof” niet dat er echt zoiets bestaat als “Contextuele Trans Theologie”.

You just made that up.

Net zoals die God verzonnen is.

Zo lijkt het alsof ‘zij’ contextueel zijn, wij niet. Wij witte Nederlanders blijven buiten schot. Op deze manier zweeft Europese witte theologie boven de werkelijkheid. Die theologie doet alsof ze universeel en normatief is en niet uitgaat van een bepaald perspectief. Dat is onzinnig: alle theologie is contextueel. De contextuele stemmen uit de marge brengen ook onze positie en de manier waarop onze blik bepaald is aan het licht. Het is tijd ons los te maken uit de illusie dat onze theologie universeel is.

In dit geval betekent “buiten schot blijven” dat je niet meegesleurd wordt in de waanzin van deze zeloot, dus da’s prima.

Het betekent tevens dat er niet op je geschoten wordt omdat je toevallig de verkeerde Moskee binnenwandelde.

Volgens mij is het vooral tijd om “ons los te maken uit de illusie” dat God bestaat, lief kind.

Ik ben een witte vrouw. Een witte vrouw met een relatie met een man, ik ben extreem hoogopgeleid, met een gezond lichaam dat past bij hoe ik me voel. Het is een flinke lijst van dingen die bij mij horen en die privileges met zich meebrengen. Het doet er allemaal toe. Het bepaalt wat ik zie, en wat ik niet zie. Nog nooit werd ik geminacht om mijn seksuele identiteit. Nog nooit werd een dierbare van mij vermoord. Nog nooit werd land van mij afgenomen. Nog nooit voelde ik me bedreigd of zelfs maar onheus bejegend door een Nederlandse gezagsdrager. Er is maar één groep voor wie het doorgaans nog moeilijker is dan voor mij om de eigen positie te zien, en dat zijn witte mannen die op vrouwen vallen en zich prima op hun gemak voelen in hun witte lichaam.

Is “extreem hoogopgeleid” net zoiets als “extreem religieus”?

Heb je zin om je op te blazen in de Universiteitsbibliotheek, of tijdens een faculteitsoverleg?

Ik ben geminacht om mijn sexuele identiteit.

(Door etnisch-religieuze gekken red.)

Een dierbare van mij werd vermoord.

(Doodgeschoten in z’n eigen zaak door een Antilliaanse overvaller red.)

Ik ben onheus bejegend door een Nederlandse gezaghebber.

(Diverse malen en veelal door hysterische, kinderloze etnisch-religieuze MBO meisjes red.)

En yes, ik ben geregeld bedreigd.

(Zowel door “Nederlandse gezagdragers” als door hysterische etnisch-religieuze mensen red.)

En lieve schat?

Volgens mij is er aardig wat “land van ons afgenomen”.

Heb je weleens gehoord van de Tweede Wereldoorlog?

Het kostte ook aardig wat “witte” inwoners.

Ik begrijp dat de Tweede Wereldoorlog, de bezetting, de Japanse kampen, en de Jodenvervolging niet behandeld werden bij “Contextuele Theologie”?

Ik licht de laatste zin er even uit.

Er is maar één groep voor wie het doorgaans nog moeilijker is dan voor mij om de eigen positie te zien, en dat zijn witte mannen die op vrouwen vallen en zich prima op hun gemak voelen in hun witte lichaam.

Allemaal opgelet: Witte mannen? Die zijn het grootste problemen. Want die voelen zich ALLEMAAL prima op hun gemak in hun witte lichaam. Witte mannen worden namelijk nooit ziek. We krijgen geen suikerziekte, we hebben geen visuele beperkingen, we krijgen geen rotte knie of andere aandoeningen. Ik betwijfel ernstig of er echt veel ongelovige, hoogopgeleide, heterosexuele, cisgender overlegpapa’s bestaan in Nederland die hun anatomie zouden omschrijven als hun “witte lichaam”. En alle gekleurde mensen zien hun “positie” uiteraard altijd perfect. Rapper Boef en Kempi hebben gewoon veel meer inzicht; ze beschikken over meer wijsheid en kennis.

Bevrijding van de blinde vlekken die horen bij onze posities is nodig. Doet de lichamelijke contextuele theologie ertoe, in christelijke theologie? Ja. Incarnatie – God die zich verbindt met menselijke lichamen – stelt niks voor als het alleen over sommige lichamen gaat, of als in het hart van de incarnatie alleen een wit lichaam gedacht is. Incarnatie met vlees op de botten gaat over ons allemaal, onze ervaringen en in de eerste plaats over gemarginaliseerde lichamen. Volgens de geboorteverhalen werd Jezus in de marge geboren: uit een vrouw die ongehuwd zwanger was, in een spelonk.

“De lichamelijke contextuele theologie in de christelijke theologie”?

Volgens “de verhalen” verkrachtte God de moeder van Jezus in haar slaap terwijl ze niet bij bewustzijn was.

Als een soort date rape drug.

Ik kan mij nu niet herinneren dat Maria daarom vroeg.

De sex gemeenschap was dus niet consensual en dan is het altijd verkrachting.

Verkrachting komt veel voor “in de marge”.

Theologie is leuker, spannender, ongemakkelijker en relevanter als het zich van de pretentie van neutraliteit ontdoet. Theologie gaat over onze vragen, hier en nu, of het gaat nergens over.

Theologie is nooit “neutraal”, schat.

Theologie pretendeert namelijk dat God bestaat.

En die bestaat niet.

Theologie gaat dus inderdaad “nergens over”.

Ik zie dat de thema’s die in zo’n contextuele theologie worden aangesneden – witheid, seksuele- en genderidentiteit – leiden tot onzekerheid. Dat bleek bijvoorbeeld toen NS besloot om mensen in de trein in het vervolg als ‘reizigers’ aan te spreken. Mensen waren verward: is dan niet iedereen man of vrouw? Ook het gesprek over racisme levert een hoop angst en woede en frustratie op. Mensen voelen het als een aanval op de Nederlandse identiteit. ‘Al dat gepraat over racisme is juist racistisch’, hoor ik regelmatig, of: ‘Praten over witte mannen, dat is pas zwart-wit’. Als je veel privileges hebt en nooit echt last had van structurele uitsluiting, klinkt een term als ‘witheid’ of ‘wit privilege’ vervreemdend. Alsof mensen een probleem creëren. Maar het probleem was er allang, het ontstaat niet pas nu het woord witheid vaker opduikt in de media. Het is nodig dat we dat erkennen. Als we problemen durven aan te pakken en erkennen, kan er iets mooiers ontstaan.

White privilege is komen overwaaien uit Hollywood, engel.

Net als: white washing, white shaming, white guilt, gender fluidity, diversity, inclusion, tolerance en identity politics.

Het waaide van Hollywood vrij rap over naar de Facebook pagina’s van vermogende, oliedomme, witte college girls aan diverse pretuniversiteiten in de USA, ergens in 2009.

Zo’n acht (8) jaar (jr.) later is het dan helemaal naar Nederland gewaaid.

Ongelovige, hoogopgeleide, heterosexuele, cisgender overlegpapa’s zoals ik hebben al die lulkoek dus al talloze keren gelezen en gezien in 2009.

Je volvreten met Amerikaanse trends en die vervolgens ophoesten danwel uitkotsen heeft iets heel armoedigs.

Ik begrijp dat je daar een koekje of een ijsje voor wilt?

Dat gebeurt niet als we reageren vanuit angst. De formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie willen les in de grondwet en het Wilhelmus verplicht stellen op scholen. Er moet aandacht worden besteed aan de nationale identiteit. Het is symboolpolitiek: het levert geen echte bijdrage aan het debat over onze nationale identiteit. In plaats daarvan krijgt die nationale identiteit Facebook-achtige trekken: allemaal mooie momenten en glanzende foto’s. Waarom durven we het niet aan onze hele geschiedenis in ogenschouw te nemen? Dat lijkt me een kenmerk van een gezonde en gebalanceerde identiteit.

Je dieet moet gezond en gebalanceerd zijn.

Net als je slaap.

Je identiteit wordt gevormd vanaf je 3e levensjaar zo’n beetje.

Daarna volgt je ego.

Ken je Sigmund Freud?

En als we “onze” hele geschiedenis in ogenschouw nemen?

Rekenen we dan ook de witte Europese slaven mee die naar het Midden Oosten werden geroofd door de Moren?

Over wat racisme is, bestaan verschillende opvattingen. Racisme is geen algemeen menselijk verschijnsel. Vooroordelen en wij-zij-denken zijn dat wel. Zodra er sprake is van groepsidentiteit, worden anderen buitengesloten. Met de term racisme doel ik op structurele uitsluiting op basis van een specifieke ideologie. Racisme is een ideologie die mensen onderverdeelt in ‘rassen’ en die het ‘witte ras’ superieur verklaart. Racisme begint bij ‘racialisatie’: een groep mensen tot anders en minder verklaren op grond van kenmerken die aan hen worden toegeschreven, aan hun lichamen, hun cultuur, hun levensbeschouwing. Op grond waarvan zouden ze tot een ‘ras’ behoren? ‘Ras’ is niet iets echts, iets biologisch, het wordt gecreëerd. Racialisatie was onderdeel van de koloniale strategie. Er was een ideologie nodig die legitimeerde dat witte mensen over anderen heersten en recht hadden op hun land. Die ideologie van superioriteit was nooit alleen gebaseerd op vermeende lichamelijke eigenschappen, maar ook op cultuur, taal en religie. Niet alleen witheid was superieur, maar de christelijke, witte, westerse cultuur was dat. Nog specifieker: de witte, heteroseksuele man stond aan de top van de koloniale hiërarchie.

De witte heterosexuele man staat nog steeds aan die top, schat.

In het bedrijfsleven, bestuursraden, rechterlijke macht, uitvoerende macht, regeringsleiders, sport en entertainment.

Witte mannen zijn “de baas”, kind.

Het Christendom, taal en cultuur hebben daar geen ruk meer mee te maken.

De CEOs van Apple, Google en Microsoft geloven niet in God.

En Mark Zuckerberg eigenlijk ook niet, maar hij heeft recent verklaard dat ie dat nu ineens wel weer doet, want hij heeft politieke ambities in een diep religieus land (de USA).

Racisme heeft een geschiedenis die dus verbonden is met het kolonialisme. Racisme als wetenschappelijke ideologie ontwikkelde zich pas in de negentiende eeuw, maar wel als ‘seculiere’ vertaling en transformatie van oudere koloniale hiërarchieën. Het proces van racialisatie begon al veel eerder. Voor Europeanen in de moderne tijd – wetenschappers, politici, dominees, theologen – was racisme een moreel en empirisch gerechtvaardigde manier van denken, schrijft Shawn Kelly in zijn boek ‘Racializing Jesus’. De bijbelwetenschap is beïnvloed door geracialiseerd denken, zegt Kelly.

Het zwaarste “racisme” kom je toch echt tegen in Nazi Duitsland (Herrenvolk vs. Joden) en Rusland onder Stalin (de gedwongen pogroms om etnische groepen te verspreiden en verdelen). Beide landen waren geen koloniserende machten. Het meest recente racisme resulteerde zelfs in een heuse genocide. In Irak zijn de Yezidi, een etnische minderheid, totaal uitgemoord en verwoest door diep religieuze Moslims. Er zullen nog jaren horrorverhalen uitkomen en massagraven worden gevonden.

Een voorbeeld is de term ‘authenticiteit’, onder andere gebruikt door de twintigste-eeuwse Duitse Nieuwtestamenticus Rudolf Bultmann. Kelly benadrukt dat hij niet zegt dat Bultmann een antisemiet is; wel gebruikt Bultmann een tegenstelling tussen het authentieke, vrije en universele christendom en het legalistische, beperkte jodendom die teruggaat op Hegel. Kelly spreekt van ‘geracialiseerd’, omdat joden geassocieerd worden met stilstand en onechtheid en christenen met vooruitgang en authenticiteit.

Het Christendom heeft “vooruitgang” – in de breedste zin des woords – meer dan twee duizend (2000) jaar (jr.) tegengewerkt en in de weg gestaan.

Het begint met alle verboden en geboden in de Bijbel (die gek genoeg pas 300 jaar na de dood van Christus geschreven wordt).

Dat wordt gevolgd met een verbod op boekdrukkunst, want het Christendom wil domme volgelingen die niet kunnen lezen of schrijven.

Dan krijgen we de eindeloze vervolging en verbanning van wetenschappers en kunstenaars.

En uiteraard het opjagen, vangen, martelen en verbranden van heretics, veelal vrouwen.

Het is pas vanaf de Verlichting dat enige “vooruitgang” wortel schiet en daadwerkelijk begint te bloeien.

En de Verlichting was toch echt een reactie op de regressie van het Christendom.

Op dit moment zijn er Afrikaanse landen waar 40% van de bevolking besmet is met het HIV virus.

Waarom?

Omdat de kerk condooms verbiedt.

Die zijn Haram.

Voor we kunnen ontdekken hoe een contextuele theologie eruitziet, moeten we eerst zichtbaar maken hoe theologie heeft bijgedragen aan zwart-witdenken. Dat is een spannend proces. Gelovig zijn betekent ook: de onrust volgen, angst erkennen, ongemak toelaten en ontdekken dat de vragen die daaronder zitten ertoe doen.

Sinds 11 september 2001 “volgen we” inderdaad “de onrust”.

Van etnisch religieuze aanslag, tot etnisch-religieuze waanzin, tot etnisch-religieuze uitspatting, tot de volgende etnisch-religieuze aanslag.

***

Na al deze waanzin gaan we back to the basics.

We gaan optellen.

We beginnen met het woord “contextueel” of variaties daarvan.

Ik kom op acht (8) keer.

En dan het woord “theologie” of variaties daarvan.

Ik tel vijf en twintig (25) keer.

Als je een “witte, extreem hoogopgeleide Theoloog” bent?

Dan is tellen niet zo belangrijk.

Telraam

Ik ga zo naar kantoor. Ik ga wat werken en de rest van de dag mijn wonden likken en welig tieren in mijn ongenoegen. Ik ben gisteren al mijn vertrouwen in de rechtsstaat kwijtgeraakt.

 

 

Share