Bibliophilia Met Ellen Deckwitz

, , Comments Off on Bibliophilia Met Ellen Deckwitz

Volgende week is Marcel Roosmalen terug van vakantie.

Ik zal mijn dagelijkse dosis Ellen Deckwitz vreselijk gaan missen.

Vandaag gaan we ons bezig houden met bibliophilia.

bibliophile

Leest u even mee?

Dit is Ellen op 'r pittigst...

Nod Yes Icon

NRC: Hobby.

Dit weekend publiceerde de Theaterkrant een opiniestuk dat voor de nodige ophef zorgde. Bregje Maatman (1974), theaterwetenschapper en adviseur voor podiumkunstinstellingen, stelde dat kunst niet per se iets te melden heeft. Ze noemde het, voor de consument althans, een hobby: een vrijetijdsbesteding waar je veel van kan houden, maar geen noodzaak of voorwaarde van bestaan.

Ze heet echt “Bregje” en ze studeerde theater”wetenschappen”?

Is er iets “wetenschappelijks” aan theater?

Velen vielen over het ongelukkig gekozen woord hobby, want dat riep pijnlijke herinneringen op aan een periode waarin de kunstwereld zichzelf opeens moest verdedigen. Zelf voelde ik me ook enigszins aangedaan, niet eens omdat kunst door deze woordkeuze ogenschijnlijk naar het domein van de knutselkunde werd verwezen, maar meer omdat mijn leven dankzij woordkunst veel meer dimensies heeft gekregen.

Fair enough, Ellen, je bent een echte bookwurm.

Je bent alleen, je isoleert jezelf, je kampt met depressie, je zussen kampen met problemen, je vriendinnen zijn ziek en verward, je werkte op een begraafplaats toen je 17 was, je hebt altijd problemen en toestanden, je kampt met angsten en je huis is echt ranzig vies want je bent rommelig, je hebt maagproblemen. En oh, je slikt zware medicatie, want je bent hersenziek.

Dat is natuurlijk allemaal superellendig, dus ik ben zonder meer blij dat boeken je leven leuker en lichter hebben gemaakt.

Je vond zegmaar … een hobby?

En je ging allerlei boeken lezen toen je jong was?

Jaren geleden, toen ik als tiener het ene na het andere boek naar mijn donkere meisjeskamer sleepte, vroeg een vriendin waarom ik in godsnaam zoveel las. Toen moest ik haar het antwoord schuldig blijven, maar de laatste jaren is er wel een ontstaan. Lezen biedt inzichten en daardoor lifehacks. Dankzij een roman als Arthur, koning voor eens en altijd (1958) van T.H. White kon ik opeens mezelf vergeven dat ik veel meer van mijn koude grootmoeder hield dan zij van mij. White schrijft: „Misschien schenken wij allen het beste van ons hart kritiekloos – aan hen die zich, op hun beurt, nauwelijks om ons bekommeren.” De blokkade was weg en ik kon me beter concentreren op mijn werk en mijn studie.

Dat verbaast mij niet.

Jaren geleden zat je op een donkere meisjeskamer, lekker depressief boeken te lezen en vooral te tobben over je familie.

Ellen is inmiddels 34 jaar oud, maar ze is nog steeds heel veel met haar jeugd bezig.

Witte, cisgender, heterosexuele overlegpapa’s vinden het reuze aantrekkelijk als “vrouwen” van 34 jaar nog zo lekker met hun schooljeugd bezig zijn.

Nod Yes Icon

En het feit dat lezen jou allerlei “inzichten” zelfs “lifehacks” biedt, maakt lezen nog steeds een hobby, daar verandert niets aan.

Ik kom altijd tot allerlei diepe inzichten als ik aan het schoonmaken ben.

Helemaal als ik schoonmaak en het regent heel hard buiten.

Een roman als Middlemarch (1871) van George Eliot leerde me de chronische woede op bijvoorbeeld Twitter te relativeren. Als een van Eliots personages een bepaalde weerzin ervaart tegen zijn neef, en vervolgens gaat bedenken hoe stom die neef wel niet is, schrijft Eliot het volgende: „Ergernis lokte bij hem, net als bij ons allen, eerder zelfrechtvaardiging dan zelfonderzoek uit.”

Really?

Je had een roman uit 1871 nodig om de “chronische woede op Twitter te relativeren”?

Denk je dat veel mensen precies die roman nodig hebben, Ellen?

Of zouden sommige mensen – die bijvoorbeeld niet ernstig verward zijn en moederziel alleen in een donkere kamer hun jeugd doorbrengen – dat relativeren wellicht helemaal zelf kunnen?

Misschien klinkt het nu wel alsof ook ik bezig ben met zelfrechtvaardiging, maar ik heb meermaals ervaren dat kunst, in het bijzonder literatuur, doorsijpelt in alle aspecten van mijn leven. Door romans en bundels heb ik inzichten verkregen die ik niet alleen in mijn vrije tijd kan toepassen, maar ook in mijn werk als docent, mentor en journalist. Literatuur heeft van mij een breder mens gemaakt waarvan ik zowel privé als professioneel de vruchten pluk. Ik ben dankzij lezen een betere versie van mezelf geworden. Niet zozeer gezonder of sneller, alswel geïnformeerder en daardoor beter toegerust voor mijn bestaan. Literatuur is een kompas voor persoonlijke en zakelijke reizen, een Lonely Planet-gids, die dingen aanwijst die de moeite van het bekijken waard zijn, die toont waar bruggen zijn om de overkant te halen.

“Journalist”?

Ik stikte in mijn Donut, Ellen, daar moet je een beetje mee uitkijken.

Ik ben het met je eens. Literatuur is geweldig. In mijn jongere jaren vrat ik inderdaad door boeken heen, edoch niet op een donkere meisjeskamer, maar op een donkere jongenskamer. Eenmaal werkend en studerend was er bijzonder weinig tijd om te lezen. Later, getrouwd en werkend, las ik wel weer vreselijk veel. Ik werkte op kantoor achter en met een computer, maar thuis luisterde ik muziek en las ik vooral boeken. En ik las inderdaad vanalles. Filosofie, mensenrechtenrapporten, moderne geschiedenis, literatuur en een paar klassiekers. Ik bestelde boeken online, altijd Engels, want dan zijn ze goedkoper en er is een veul breder aanbod.

En toen werd ik oud.

En ik kreeg een kind.

Ik ben nu veelal gewoon te moe om te lezen. Als ik het in bed probeer val ik om; ik kan geen boek of eReader vasthouden. Als ik het in een weekend overdag probeer raak ik afgeleid. Ik download nu boeken, en die lees ik rechtop zittend achter mijn laptop. Dat leest heel lekker. Maar als ik vier (4) boeken per maand lees? Nou dan is dat veel. En ik lees de boeken meestal door elkaar want ik raak snel verveeld.

Het is een hobby… waar ik weinig tijd voor heb en maak.

En voor Ellen is het een hele heftige hobby, waar ze vreselijk veel tijd aan besteed, want ze schrijft beroepsmatig.

Maar kunst? 

Ik lees Ellen al geruime tijd.

Het is inderdaad knap om iedere column weer met vreselijk deprimerend, pretentieus gedweep te komen.

Iedere column weer emo, tegen het labiele aan.

Iedere column weer problemen, of vrienden en familie met problemen.

Dat is heel knapEllen.

Maar het is geen kunst.

Share